Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, hükümete gönderdiği mektupta 2025 yılı enflasyon hedeflerinin neden aşıldığını ve gelecek dönem para politikalarını açıkladı.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), hükümete gönderdiği açık mektupta 2025 yılı enflasyon hedeflerinin neden aşıldığını ve bu duruma karşı uygulanan para politikalarını detaylandırdı. Mektupta, TCMB’nin 2025 boyunca dezenflasyonun gerektirdiği sıkılığı sağladığı, ancak enflasyonun belirsizlik aralığının üzerinde gerçekleştiği vurgulandı. Bu sapmanın nedenleri ve geleceğe yönelik politikalar mektubun ana konusunu oluşturdu.
TCMB, 2025 yılı boyunca para politikası duruşunu enflasyon gerçekleşmeleri, ana eğilimi ve beklentileri göz önünde bulundurarak belirledi. Para politikası kararları, enflasyon görünümü odaklı, toplantı bazlı ve ihtiyatlı bir yaklaşımla alındı. Banka, fiyat istikrarını sağlamayı ve sürdürmeyi temel amacı olarak öne çıkardı.
2024 Haziran’da başlayan dezenflasyon süreci 2025 yılında da devam etti. Sıkı parasal duruş, finansal koşullardaki sıkılık ve talep koşullarındaki dengelenme bu süreci destekledi. Ancak arz yönlü gelişmeler, fiyatlama davranışlarındaki katılıklar ve beklentilerin hedeflerle tam uyumlu seyretmemesi dezenflasyonun hızını sınırladı.
Küresel emtia fiyatları, yılın ilk yarısında enflasyon görünümünü destekledi. Enerji ve tarımsal emtia fiyatlarındaki gerileme olumlu katkı sağladı. Ancak jeopolitik gelişmelere bağlı enerji fiyat oynaklığı ve bazı metal fiyatlarındaki artışlar dönemsel maliyet baskıları oluşturdu. Küresel arz zincirlerindeki normalleşme ve taşımacılık maliyetlerindeki düşüş bu etkileri kısmen dengeledi.
Yurt içi arz koşullarında özellikle kuraklık ve don hadiseleri, gıda fiyatları kanalıyla enflasyon üzerinde yukarı yönlü baskı yarattı. Bitkisel üretimdeki düşüşler üçüncü çeyrekte fiyat dalgalanmalarına neden oldu. Bu gelişmeler beklentiler üzerinden dezenflasyon sürecini geçici olarak yavaşlattı. Gıda fiyatlarındaki oynaklık, enflasyonun ana eğiliminde geçici bozulmalara yol açarken, yılın son aylarında ılımlı seyreden hava koşulları ile bu etkiler kısmen zayıfladı.
2025 yılında döviz kuru gelişmelerinin enflasyon üzerindeki etkisi geçmiş dönemlere kıyasla daha sınırlı kaldı. Türk lirasındaki görece istikrarlı seyir ve talep koşullarının dezenflasyonist düzeyde kalması kur geçişkenliğini sınırladı.
Geçmiş enflasyona endeksleme eğiliminin güçlü olduğu kira ve eğitim gibi hizmet kalemlerinde fiyat artışları yüksek seyretti. Bu kalemlerde geçmiş dönemde uygulanan tavan fiyat düzenlemelerinin ardından gözlenen telafi edici fiyat ayarlamaları da yıllık artış oranlarının yüksek gerçekleşmesine katkı sağladı. Özellikle kira enflasyonunda düşüş yıl sonuna doğru daha belirgin hale geldi. Hizmet grubunda fiyat artışlarının genele yayılan bir görünüm arz etmesi, çekirdek enflasyon göstergelerindeki gerilemeyi yavaşlattı.
Yönetilen ve yönlendirilen fiyatlarda yıl içinde yapılan ayarlamalar da enflasyon üzerinde etkili oldu. Özellikle tütün ürünleri, doğal gaz ve şebeke suyu kalemlerindeki fiyat gelişmeleri öne çıktı. Talep koşulları yıl genelinde dezenflasyonist seviyelerde seyretti. Deprem sonrası konut inşaatına bağlı faaliyetler ile bazı dayanıklı tüketim kalemlerindeki eğilimler nedeniyle talepteki dengelenme kademeli gerçekleşti.
Enflasyon beklentileri çoğu kesim için yıl boyunca gerileme eğilimi göstermekle birlikte, hedeflerin üzerinde seyretmeye devam etti. Bu durum dezenflasyonun hızını sınırladı. Enflasyon beklentilerinde gözlenen iyileşme, para politikasının orta vadeli etkinliğini destekledi. Ancak, beklentilerdeki iyileşme hızının sınırlı kalması dezenflasyon sürecinin sürekliliği açısından önemini korudu. 2025 yılında mali disiplinin korunması ve para politikası ile sağlanan güçlü eşgüdüm, dezenflasyon sürecine önemli katkı sağladı.
TCMB, 2025 yılı boyunca para politikası duruşunu enflasyon gerçekleşmeleri, ana eğilimi ve beklentileri göz önünde bulundurarak dezenflasyonun gerektirdiği sıkılığı sağlayacak şekilde belirledi. Para politikası kararları, enflasyon görünümü odaklı, toplantı bazlı ve ihtiyatlı bir yaklaşımla verildi.
Banka, Ocak ve Mart aylarında politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını toplamda 500 baz puan indirerek yüzde 42,5 seviyesine getirdi. Mart ayı ortasında finansal piyasalardaki gelişmelerin enflasyon görünümü açısından oluşturabileceği riskleri sınırlamak amacıyla, gecelik vadede borç verme faiz oranını yüzde 46’ya yükseltti. Ayrıca bir hafta vadeli repo ihalelerine bir süre ara verdi ve fonlamayı gecelik borç verme faiz oranından yaptı.
Nisan ayında TCMB, finansal piyasalardaki gelişmelerin enflasyonun ana eğilimi üzerindeki etkilerine dikkat çekti. Politika faizini yüzde 46’ya, gecelik vadede borç verme faiz oranını yüzde 49’a, gecelik vadede borçlanma faiz oranını ise yüzde 44,5’e yükseltti. Bununla birlikte, bir haftalık repo ihalelerine yeniden başlanacağını duyurdu.
TCMB, politika faizini Haziran ayında sabit tuttu. Takip eden dönemde ise toplam 800 baz puanlık indirimle 2025 yılı Aralık ayı itibarıyla yüzde 38’e düşürdü. Banka, 2026 yılı Ocak ayında sınırlı bir indirim ile politika faizini yüzde 37 seviyesine getirdi.
Piyasa mekanizmasının işlevselliğini artırmak, makro finansal istikrarı güçlendirmek ve parasal aktarım mekanizmasını desteklemek amacıyla TCMB, makroihtiyati politika uygulamalarına 2025 yılında da devam etti. Kur korumalı mevduat hesaplarının sonlandırılması ve Türk lirası mevduat payının artırılmasına yönelik uygulamalar parasal aktarımı destekledi. Kredi gelişmeleri yakından izlendi; öngörülen patikadan sapma riskine karşı gerekli tedbirler devreye alındı.
TCMB, enflasyon görünümünde belirgin bir bozulma olması hâlinde para politikası duruşunu sıkılaştıracağını bildirdi. Kredi ve mevduat piyasalarında öngörülenin dışında gelişmeler olması durumunda ise ilave makroihtiyati adımların devreye alınacağını belirtti. Mektupta ayrıca, 12 Şubat tarihinde yayımlanan “2026 Enflasyon Raporu-I” ve “2026 Para Politikası” metinlerine atıfta bulunuldu.
