Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Suudi Arabistan ziyaretinin ardından yayımlanan 31 maddelik ortak bildiri, iki ülke arasındaki ilişkileri ekonomik işbirliğinden bölgesel güvenlik ve uluslararası meselelere kadar geniş bir yelpazede yeni bir seviyeye taşıyor. Bu tarihi buluşma, güçlü bir gelecek vizyonunu müjdeliyor.
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Suudi Arabistan’a gerçekleştirdiği kritik ziyarette, Veliaht Prens Muhammed bin Selman ile yapılan görüşmelerin ardından tarihi nitelikte 31 maddelik bir ortak bildiri yayımlandı. Riyad’daki Yemame Sarayı’nda gerçekleşen bu önemli buluşma, Türkiye ve Suudi Arabistan arasındaki köklü kardeşlik bağlarını ve seçkin ilişkileri pekiştirerek, geleceğe dönük güçlü bir işbirliği çerçevesi çiziyor. Bu bildiri, sadece iki ülke arasındaki ekonomik ve ticari ilişkileri değil, aynı zamanda enerji, savunma, iklim değişikliği ve bölgesel barış gibi geniş bir yelpazeyi kapsayan konulara ışık tutuyor.
Ortak bildirinin belki de en dikkat çekici yönlerinden biri, iki ülkenin ekonomik potansiyelini bir araya getirme iradesi oldu. Bildiride, Türkiye’nin “Türkiye Yüzyılı Vizyonu” ile Suudi Arabistan’ın “Suudi 2030 Vizyonu” arasındaki yatırım fırsatlarının karşılıklı olarak değerlendirilmesi konusunda tam bir mutabakata varıldığı belirtildi. Bu, iki ekonominin birbirini tamamlayan güçlerini kullanarak ortak refahı artırma hedefinin altını çiziyor.
Taraflar, mevcut ticaret hacminden memnuniyet duyarken, petrol dışı ticaretin daha da geliştirilmesi için ortak çabaların sürmesi gerektiğine vurgu yaptı. Kamu ve özel sektör temsilcileri arasındaki karşılıklı ziyaretlerin yoğunlaştırılması ve Türkiye-Suudi Arabistan İş Konseyi aracılığıyla ticaret etkinlikleri düzenlenmesi planlanıyor. Ayrıca, Türkiye ile Körfez Arap Ülkeleri İşbirliği Konseyi (KİK) arasında bir Serbest Ticaret Anlaşması’nın (STA) müzakerelerinin hızlandırılması da önemli başlıklar arasındaydı.
Suudi Arabistan’ın finans, sigortacılık, gayrimenkul ve imalat gibi sektörlerdeki yatırımları takdirle karşılanırken, Türk şirketlerinin de mühendislik, inşaat ve imalat sanayilerinde Suudi Arabistan’daki projelerde oynadığı hayati rolün memnuniyetle karşılandığı ifade edildi. Riyad’da düzenlenen Türk-Suudi Yatırım Forumu’nun turizm, konaklama, inşaat, bilişim ve sağlık alanlarında umut vadeden fırsatlar sunduğu da bildiride yer alan önemli detaylardan biriydi.
İki ülke arasındaki işbirliği sadece geleneksel alanlarla sınırlı kalmıyor; geleceğin trendleri olan enerji, madencilik, iklim değişikliği ve dijitalleşme de gündemin önemli maddeleri arasında yer alıyor.
Ortak bildiride, enerji sektöründe petrol, petrol türevleri ve petrokimya tedariki alanlarında işbirliğinin güçlendirilmesi taahhüdü verildi. Türkiye, Suudi Arabistan’ın küresel petrol piyasalarının güvenilirliği ve istikrarı için üstlendiği öncü rolü takdir ettiğini belirtti. Yenilenebilir enerji ve elektrik alanındaki işbirliği arzusu da güçlü bir şekilde vurgulandı. İki ülke, elektrik bağlantısı için fizibilite çalışmalarını hızlandırmayı, teknoloji ve uzmanlık paylaşımını artırmayı hedefliyor. Ayrıca, temiz hidrojen alanındaki işbirliği fırsatları ve enerji verimliliği konuları da masaya yatırıldı. Maden kaynaklarının keşfi, çıkarılması ve işlenmesi konusundaki işbirliğinin yanı sıra, kritik minerallerin tedarik zincirlerinin güvenliği de ortak gündemin önemli maddelerindendi.
İklim değişikliği konularında, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC) ve Paris Anlaşması ilkelerine bağlılığın önemi vurgulandı. Suudi Arabistan, Türkiye’nin COP31 başkanlığını ve Antalya’da ev sahipliği yapmasını memnuniyetle karşıladığını ifade etti. Her iki taraf da döngüsel karbon ekonomisi uygulamalarının geliştirilmesinde ortak işbirliğinin önemine dikkat çekti.
Ortak bildiri, Türk-Suudi Koordinasyon Konseyi çerçevesindeki işbirliğinin dijital ekonomi, yapay zeka, uzay teknolojileri, ulaştırma, lojistik, hukuk, adalet, kültür, turizm, spor, gençlik, bilim, eğitim, medya, çevre, su, tarım, gıda güvenliği, gümrük, savunma sanayileri ve sağlık gibi çok çeşitli alanlarda güçlendirilmesinin önemini vurguluyor.
Savunma ve güvenlik alanında mevcut işbirliği anlaşmalarının hayata geçirilmesi konusunda mutabık kalındığı belirtilirken, her türlü suçla mücadele, aşırılıkçılık ve terörizmin finansmanına karşı yürütülen ortak mücadele ve siber güvenlik alanında işbirliğinin artırılması gerektiği vurgulandı. Ziyaret sırasında adalet, yenilenebilir enerji, uzayın barışçıl amaçlarla kullanımı ile AR-GE ve inovasyon alanlarında dört yeni anlaşma imzalanması, bu derinleşen ortaklığın somut bir göstergesi oldu.
Türkiye ve Suudi Arabistan, uluslararası barış ve güvenliğin korunması için koordinasyonu sürdürme taahhüdünü yineledi. Bölgesel ve uluslararası düzeyde karşılıklı ilgi alanlarına giren konularda görüş alışverişinde bulunuldu ve işbirliğinin güçlendirilmesi kararlılığı vurgulandı.
Bildiride, Filistin’deki gelişmelerle ilgili derin endişeler dile getirildi. Gazze Şeridi’ndeki kötüleşen insani durum, İsrail saldırıları ve insani yardımların engellenmesi şiddetle kınandı. Tüm geçişlerin engelsiz açılması, sivillerin korunması ve uluslararası hukuka uyulması için İsrail işgal makamlarına baskı yapılması gerektiği vurgulandı. Ateşkesin pekiştirilmesi, işgalin sona ermesi ve başkenti Doğu Kudüs olan, 1967 sınırları içinde bağımsız bir Filistin Devleti’nin kurulmasının sağlanması gerekliliği güçlü bir şekilde dile getirildi. Her iki ülke de UNRWA’nın hayati rolünü yeniden teyit ederken, İsrail güçlerinin UNRWA binalarını yıkmasını en şiddetli şekilde kınadı.
Yemen meselesinde, meşru Yemen hükümetine destek ve ülkenin egemenliği, birliği ve toprak bütünlüğünün korunması vurgulandı. Somali konusunda ise, Somali Federal Cumhuriyeti’nin egemenliği ve birliğine sarsılmaz destek teyit edilirken, İsrail ile sözde ‘Somaliland’ bölgesi arasındaki tanıma beyanı reddedildi. Sudan için de birliği, güvenliği ve egemenliği korumaya yönelik kararlı tutumlar yinelenirken, sivil hükümetin kurulması ve insani yardımların ulaştırılması çağrısı yapıldı.
Suriye konusunda, Suriye hükümetinin güvenliği, istikrarı ve toprak bütünlüğünü koruma çabaları takdir edildi. İsrail işgal makamlarının Suriye topraklarına yönelik tekrarlanan ihlalleri kınanarak, İsrail’in işgal altındaki tüm Suriye topraklarından derhal çekilmesi çağrısı yinelendi. Rusya-Ukrayna Savaşı ile ilgili olarak ise, uluslararası hukuka ve Birleşmiş Milletler Şartı’na uygun, müzakereye dayalı kapsamlı bir çözüm için güçlü destek ifade edildi.
Ziyaretin sonunda, Cumhurbaşkanı Erdoğan, gösterilen sıcak karşılama ve cömert misafirperverlik için Kral Salman bin Abdulaziz El Suud’a ve Veliaht Prens Muhammed bin Selman’a şükranlarını sundu. Veliaht Prens Selman da Erdoğan’a ve Türk halkına iyi dileklerini iletirken, Cumhurbaşkanı Erdoğan iki lideri Türkiye’de ağırlamaktan büyük memnuniyet duyacağını ifade etti. Bu samimi davetler, iki ülke arasındaki ilişkilerin daha da pekişeceğinin güçlü bir işareti olarak kayıtlara geçti.
