Tarım ve Orman Bakanlığı, Hürmüz Boğazı’ndaki belirsizlik ve fiyat artışlarına karşı gübre arz güvenliğini sağlamak için kritik adımlar attı.
Tarım ve Orman Bakanlığı, Hürmüz Boğazı’ndaki küresel belirsizlik ve gübre fiyatlarındaki artışlar üzerine harekete geçti. Bakanlık, gıda arz güvenliğini sağlamak amacıyla üre gübresi gümrük vergisini sıfırladı. Amonyum nitrat ihracatını durdurdu ve tarımda amonyum nitrat kullanımına yeniden izin verdi. Bu kritik adımlar, çiftçilerin gübreye erişimini kolaylaştırmayı ve fiyat istikrarını hedefliyor.
Hürmüz Boğazı, dünya petrolünün yüzde 20’sinin ve önemli miktarda üre, amonyak, fosfatlı gübre ham maddesinin geçtiği stratejik bir koridordur. Bu bölgedeki güvenlik durumu, Türkiye’nin gübre tedarik zinciri için büyük önem taşımaktadır. Bölgedeki gelişmeler, küresel gübre fiyatlarında artışlara yol açmıştır.
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının başlamasıyla Türkiye, gıda arz güvenliğini temin etmek için derhal tedbirler aldı. Tarım ve Orman Bakanlığı, sektörle koordineli çalışarak özel sektör aracılığıyla gübre ve ham madde stoklarını yeterli seviyeye ulaştırdı. Bu sayede üreticilerin ilk etapta gübre ihtiyacı karşılandı.
Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğinde yaşanan belirsizlik, tüm dünyada gübre fiyatlarını yükseltti. Özellikle güzlük ekilişler için üst gübre ve yazlık ekilişler için taban gübresinin yoğun kullanıldığı ilkbahar döneminde fiyat artışları kritik hale geldi. Bakanlık, çiftçilerin gübreye erişimini sağlamak için ek önlemler aldı.
Bu kapsamda, alternatif ülkelerden uygun fiyatlı üre gübresi teminini kolaylaştırmak amacıyla yüzde 6,5 olan gümrük vergisi sıfıra indirildi. Ayrıca, amonyum nitrat ve kalsiyum amonyum nitrat gübrelerinin ihracatı durduruldu. Bu ürünlerin yurt içinde kullanılması için ilgili tedbirler devreye sokuldu.
Bakanlık, gübre ve gübre ham maddelerini alternatif pazarlardan temin etmek amacıyla yoğun tedarikçi ülkelerle görüşmelerini sürdürüyor. Bu diplomatik çabalar, Türkiye’nin gübre çeşitliliğini ve arz güvenliğini artırmayı amaçlıyor.
Tarım ve Orman Bakanlığı, 81 il valiliğine gönderdiği genelge ile amonyum nitrat gübresinin tarımsal üretimde yeniden kullanılmasına izin verdi. Bu karar, yerli üretim kapasitesini değerlendirmeyi ve üreticilere daha uygun fiyatlı gübre sunmayı hedefliyor. Amonyum nitrat, kuru tarım şartlarına uygun ve bitkinin azot ihtiyacını karşılayan bir üründür.
Amonyum nitrat gübresinin kullanımı, el yapımı patlayıcı yapımında kullanılmasının engellenmesi amacıyla 8 Haziran 2016 tarihinde yasaklanmıştı. Bu yasak, yüzde 33 amonyum nitrat, yüzde 26 kalsiyum amonyum nitrat, potasyum nitrat ve sodyum nitrat gibi nitratlı gübreleri kapsıyordu.
Yeni genelgeye göre, amonyum nitrat gübresinin satış ve sevkiyatı 30 Mayıs’a kadar gerçekleştirilecektir. Gübre Takip Sistemi (GTS) üzerinden yapılacak sevkiyatlar, üretici ve ithalatçı firmalardan dağıtıcılara ulaşacaktır. Dağıtıcılar, stok kabulünü yapmadan çiftçiye satış yapamayacaktır.
Çiftçi hak edişleri, Çiftçi Kayıt Sistemi’nde (ÇKS) yer alan arazi büyüklüğü ve ürün deseni dikkate alınarak GTS üzerinden belirlenecek. ÇKS kaydı ve GTS hak edişi olmayan çiftçilere amonyum nitrat gübresi satışı kesinlikle yapılmayacak. İl ve ilçe el yapımı patlayıcı komisyonları, gübre dağıtıcılarını rutin olarak denetleyecektir.
Kurallara aykırı davrananlar hakkında Nitrat Azotu İçeren Kimyevi Gübrelerin Satışı, Nakli ve Stok Bildiriminin Kontrolüne Dair Tebliğ kapsamında Cumhuriyet savcılıklarına suç duyurusunda bulunulacaktır. Bu önlemler, güvenliğin en üst seviyede tutulmasını sağlamayı hedeflemektedir.
