Saatlik hasta bakıcı ihtiyacı genellikle hastanın günün tamamında değil belirli bir zaman diliminde desteğe ihtiyaç duyduğu durumlarda gündeme gelir. Buradaki temel ölçüt sürenin kısa olması değil, bakım gereksiniminin hangi saatlerde…
Saatlik hasta bakıcı ihtiyacı genellikle hastanın günün tamamında değil belirli bir zaman diliminde desteğe ihtiyaç duyduğu durumlarda gündeme gelir. Buradaki temel ölçüt sürenin kısa olması değil, bakım gereksiniminin hangi saatlerde yoğunlaştığının ve bakıcı ayrıldıktan sonra sorumluluğu kimin üstleneceğinin net olmasıdır. Gece boyunca veya günün büyük bölümünde kesintisiz desteğe ihtiyaç duyulan bir bakım düzeninde birkaç saatlik planlama tek başına yeterli olmayabilir.
Aileler saatlik hasta bakıcı arayışını değerlendirirken öncelikle yapılacak işleri ve ihtiyaç duyulan zaman aralığını belirlemelidir. Kalite İK’nın hasta bakıcı hizmetinde çalışma düzenleri yatılı, gündüzlü ve geçici görevlendirme şeklinde ele alınır. Kurumun rolü bakım personeli arayan ailelerle adayları eşleştirmek ve adayların belge kontrollerini gerçekleştirmektir. Hasta bakıcının görev alanı ise tıbbi tedaviden farklıdır.
Saat bazlı bir düzenin yeterli olup olmadığını belirleyen ilk konu hastanın gün içindeki destek ihtiyacının sürekliliğidir. Kişi günün önemli bir bölümünde ailesiyle birlikteyse ancak belirli zamanlarda yalnız kalıyorsa kısa süreli destek seçeneği değerlendirilebilir. Benzer şekilde aile yakınının belirli saatlerde evden ayrılması gerekiyorsa bakımın yalnızca bu zaman dilimini kapsaması planlanabilir.
Kalite İK’nın hasta bakıcı hizmeti kapsamındaki bakım personelinin görevleri arasında beslenmeye destek olmak, kişisel temizliğe yardımcı olmak, yatak içi hareket konusunda destek sağlamak, ilaç saatlerini hatırlatmak ve gün içinde gözlenen değişiklikleri aileye aktarmak bulunur. Bu görevlerin hangilerinin gerekli olduğu her hasta için aynı değildir. Saatlik bir çalışma düşünülüyorsa bakıcının bulunduğu süre içinde hangi görevleri üstleneceği başlangıçta açık biçimde belirlenmelidir.
Kısa süreli desteğin değerlendirilebileceği durumlara şu örnekler verilebilir:
Bu örnekler her hasta için otomatik olarak saatlik bakımın yeterli olduğu anlamına gelmez. Hastanın hareket durumu, yalnız kalıp kalamayacağı ve günün geri kalanındaki bakım organizasyonu birlikte değerlendirilmelidir.
En önemli ayrım bakıcının hastanın yanında bulunması gereken süredir. Kalite İK’nın hizmet sayfasında gündüzlü bakım personelinin gün içinde gelip akşam ayrıldığı, yatılı bakıcının ise evde kaldığı belirtilir. Ayrıca belirli bir dönem için geçici görevlendirme modeli de bulunur. Saat bazlı ihtiyaç ise bu modeller değerlendirilirken daha sınırlı bir zaman dilimini ifade eden pratik bir planlama biçimi olarak düşünülebilir.
| Bakım düzeni | Zaman kapsamı | Temel değerlendirme noktası |
|---|---|---|
| Saat bazlı ihtiyaç | Belirli kısa zaman aralıkları | Bakıcı olmadığı saatlerde bakımın nasıl sürdürüleceği |
| Gündüzlü bakım | Gün içinde devam eden düzen | Akşam ve gece sorumluluğunu kimin üstleneceği |
| Yatılı bakım | Evde konaklamalı düzen | Gece desteğinin de gerekli olup olmadığı |
| Geçici görevlendirme | Önceden belirlenen dönem | Desteğin hangi tarihler veya süreç boyunca gerekli olduğu |
Bu ayrım yalnızca çalışma süresini değil sorumluluk devrini de etkiler. Örneğin gündüzlü personel akşam evden ayrıldığında gece sorumluluğu aileye geçer. Yatılı düzende ise personelin evde kalabilmesi için uygun bir dinlenme ve yatak alanının planlanması gerekir. Bu nedenle yalnızca “kaç saat bakıcı gerekir?” sorusu yerine “bakıcı ayrıldığında bakım nasıl devam edecek?” sorusu daha belirleyicidir.
Hastanın gün içinde uzun süre yalnız kalamaması kısa süreli bakım düzeninin sınırlarını ortaya çıkarabilir. Kalite İK’nın hizmet sayfasında kronik hastalığı bulunanlar, ameliyat sonrası dönemde olan kişiler ve hareket kaybı yaşayan hastalar hasta bakıcı desteği talep edilen gruplar arasında sayılır. Ancak aynı hastalık grubundaki iki kişinin bakım ihtiyacı dahi farklı olabilir. Bu nedenle yalnızca tanıya bakılarak çalışma süresi belirlenmemelidir.
Gece saatlerinde de desteğe ihtiyaç duyulan bir durumda gündüz veya birkaç saatlik bakım tek başına ihtiyacı karşılamayabilir. Kalite İK yatılı ve gündüzlü çalışma düzenleri arasındaki ayrımda özellikle gece desteği ihtiyacını önemli bir kriter olarak ele alır. Gece sorumluluğunu üstlenecek bir aile üyesi bulunmuyorsa daha kapsamlı bir çalışma düzeninin değerlendirilmesi gerekebilir.
Benzer biçimde bakım ihtiyacının gün boyunca farklı zamanlara yayıldığı durumlarda kısa bir vardiyaya çok sayıda görev yüklemek doğru bir planlama oluşturmaz. Bakıcının hangi saatlerde bulunacağı kadar bu zaman aralığında gerçekçi biçimde hangi görevlerin yerine getirilebileceği de konuşulmalıdır.
Sağlıklı bir eşleşme için aile önce bakım ihtiyacını çalışma saatinden bağımsız olarak tanımlamalıdır. Hastanın ne zaman yalnız kaldığı, hangi günlük işlerde desteğe ihtiyaç duyduğu ve bakım personeli ayrıldıktan sonra kimin sorumluluk alacağı yazılı biçimde netleştirilebilir. Böylece yalnızca kısa süreli personel aramak yerine gerçek ihtiyaca uygun bir çalışma düzeni belirlenebilir.
Görev tanımında tıbbi bakım ile günlük yaşam desteğinin birbirinden ayrılması da önem taşır. Kalite İK hasta bakıcının tanı koymadığını, ilaç değiştirmediğini ve tedavi planı oluşturmadığını açık biçimde belirtir. Bakım personeli günlük yaşam desteği verir ve gözlemlediği değişiklikleri aileye aktarır. Tıbbi kararlar hekim ve ilgili sağlık ekibinin alanında kalır.
Kısa süreli çalışacak bir bakıcının yalnızca müsait olduğu saatlere göre seçilmesi yeterli değildir. Adayın geçmişi, belgeleri, deneyimi ve ihtiyaç duyulan bakım biçimine uygunluğu da değerlendirilmelidir. Kalite İK özel istihdam bürosu olarak aile ile bakım personeli adayını eşleştiren aracı kurum konumundadır ve adayların belge dosyalarını kontrol ettiğini belirtir.
Ücret değerlendirmesinde de yalnızca toplam çalışma süresine bakmak eksik kalabilir. Çalışma düzeni, görev kapsamı, adayın nitelikleri, konum ve bakım ihtiyacının özellikleri değerlendirmeyi etkileyebilir. Bu nedenle sabit bir fiyat üzerinden bütün saatlik veya kısa süreli bakım taleplerini karşılaştırmak yerine ihtiyaç tanımının önce netleştirilmesi daha anlamlıdır.
Saatlik hasta bakıcının yeterli olduğu durumlarda ortak özellik bakım ihtiyacının sınırlarının belirgin olmasıdır. Aile günün geri kalanında bakım sorumluluğunu sürdürebiliyor ve desteğin gerektiği zaman aralığı açık biçimde tanımlanabiliyorsa daha kısa süreli bir plan değerlendirilebilir. İhtiyaç gün boyunca devam ediyor ancak gece aile tarafından karşılanabiliyorsa gündüzlü çalışma düzeni daha uygun bir çerçeve oluşturabilir. Gece desteği de gerekiyorsa yatılı düzen ayrıca değerlendirilmelidir.
Son karar çalışma süresinden önce hastanın günlük ihtiyaçlarına göre verilmelidir. Bakıcı desteği tıbbi tedavinin yerine geçmez ve herhangi bir iyileşme sonucu garanti etmez. Tedavi planı, ilaç kararları ve tıbbi uygulamalar ilgili sağlık profesyonellerinin sorumluluğundadır. Bakım personelinin çalışma düzeni ise aile ile aday arasındaki görev ve zaman planının açık biçimde oluşturulmasına dayanır.
