İsrail ve ABD’nin İran’a yönelik askeri saldırıları sonrası İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatması küresel piyasalarda dalgalanmaya yol açtı. Petrol ve savunma hisseleri yükselirken, havayolu ve turizm sektörü etkilendi.
İran ve ABD yönetimleri arasındaki müzakerelere rağmen İsrail ile ABD, 28 Şubat’ta İran’a yönelik askeri saldırı başlattı. İran ise İsrail’in yanı sıra ABD üslerinin bulunduğu Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn gibi bölge ülkelerindeki hedeflere saldırılarla karşılık verdi. ABD-İsrail saldırılarında İran lideri Ali Hamaney dahil çok sayıda üst düzey yetkili hayatını kaybetti.
ABD Başkanı Donald Trump, İran’a yönelik saldırıların süresine ilişkin yaptığı değerlendirmede, ‘Şu anda takvim açısından tahminlerimizin ilerisindeyiz. Dört ila beş hafta süreceğini tahmin etmiştik ama bundan daha uzun süre devam etme kapasitemiz var. Bunu yapacağız’ ifadelerini kullandı. İran Devrim Muhafızları Ordusu Genel Komutanı Danışmanı Tuğgeneral İbrahim Cebbari, ABD ve İsrail’in saldırılarına karşılık olarak Hürmüz Boğazı’nı geçişlere kapattıklarını ve geçmeye çalışan gemilere saldıracaklarını duyurdu. Hürmüz Boğazı’nın kapatılması, küresel ticaretin, özellikle de petrol akışının sekteye uğrayabileceği endişelerini artırdı.
Bölgede artan tansiyon, finansal piyasalarda risk algısını yükselterek önemli dalgalanmalara yol açtı. Jeopolitik gerilim, savunma ve enerji sektörlerindeki şirketlerin hisselerinde yükselişe neden olurken, hava yolu ve turizm gibi sektörlerde satış baskısı gözlendi.
New York borsası, Orta Doğu’daki çatışmalara ilişkin endişelerle haftaya düşüşle başladı. Gün içinde dalgalı bir seyir izleyen ABD piyasaları, yatırımcıların düşüşleri alım fırsatı olarak görmesiyle günü karışık tamamladı. Kapanışta Dow Jones endeksi yüzde 0,15 azalarak 48.904,78 puana geriledi. S&P 500 endeksi yüzde 0,04 artışla 6.881,62 puana ve Nasdaq endeksi yüzde 0,36 artışla 22.748,86 puana çıktı. Piyasalarda ‘korku endeksi’ olarak bilinen VIX Endeksi gün içinde 3 ayın zirvesini gördükten sonra 21,5 seviyesine geriledi.
Amerikan hava yolu şirketlerinin hisseleri bölgedeki uçuşların durdurulması nedeniyle değer kaybetti. Delta’nın hisseleri yüzde 2,2, United Airlines’ın hisseleri yüzde 2,9 ve American Airlines’ın hisseleri yüzde 4,2 düştü. Öte yandan, savunma sanayii şirketlerinin hisselerinde yükseliş görüldü. Lockheed Martin’in hisseleri yüzde 3,3, RTX’in hisseleri yüzde 4,7, Northrop Grumman’ın hisseleri yüzde 6 ve Kratos Defense & Security Solutions’ın hisseleri yüzde 5,3 arttı. Petrol fiyatlarındaki artışla enerji şirketlerinin hisseleri de yükseldi; Exxon Mobil’in hisseleri yüzde 1,1, Chevron’un hisseleri yüzde 1,5, ConocoPhillips’in hisseleri yüzde 4,2 ve Occidental Petroleum’un hisseleri yüzde 2,1 arttı.
Avrupa borsaları gün boyu kayıplarını telafi etmekte zorlandı. Stoxx Europe 600 endeksi yüzde 1,65 değer kaybıyla 623,36 puana indi. İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 1,2, İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,97, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 2,17 ve Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 2,42 geriledi. Savaşın yayılma endişesi, Avrupa’da en çok seyahat ve turizm sektörünü etkiledi. Turizm şirketi TUI’nin hisseleri yüzde 9,9, Lufthansa’nın hisseleri ise yüzde 5,2 değer kaybetti. Lufthansa, bölgedeki riskler nedeniyle Orta Doğu uçuşlarını askıya aldığını duyurdu.
JPMorgan analisti Harry Gowers, İran merkezli çatışmaların hava yolu şirketlerinin karlılığını tehdit ettiğini belirtti. Gowers, uçuş iptalleri, operasyonel aksaklıklar, artan petrol fiyatları ve azalan talebin yatırımcı iştahını azalttığını vurguladı. Avrupa savunma sanayii hisselerinde ise karışık bir seyir gözlendi. Hensoldt yüzde 4,9, Renk yüzde 3,6, BAE Systems yüzde 6,1 ve Leonardo yüzde 2,5 artış gösterdi. Rheinmetall hisseleri ise düşüşle kapandı.
Hürmüz Boğazı’ndaki geçişlerin askıya alınması, navlun fiyatlarında artış ve kapasite daralması beklentisiyle Avrupalı denizcilik şirketlerine olan talebi artırdı. Hapag-Lloyd’un hisseleri yüzde 6,35, Maersk’in hisseleri yüzde 7,61 yükseldi. Her iki şirket de güvenlik gerekçesiyle Hürmüz Boğazı geçişlerini süresiz durdurduğunu açıkladı. Analistler, Avrupalı yatırımcıların tepkisini ‘temkinli ve ölçülü’ olarak nitelendirerek, çatışmanın kısa süreli olacağına dair beklentinin korunduğunu ifade etti.
