ABD’nin Grönland girişimi, Avrupa ile ticari gerilimleri tırmandırırken, küresel piyasalarda belirsizlik rüzgarları esiyor. Jeopolitik riskler, şirket bilançoları ve kritik zirveler yatırımcıların odağında. Borsa İstanbul ise küresel çalkantılara rağmen rekorlarını sürdürüyor.
Küresel piyasalar, Amerika Birleşik Devletleri’nin Grönland’ı ilhak girişimiyle alevlenen gergin atmosferde nefesini tuttu. Bu ‘buzlu’ hamle, Washington’ı Avrupa Birliği ve NATO müttefikleriyle karşı karşıya getirerek hem jeopolitik haritayı hem de ticaret dengelerini derinden sarstı. Yılın henüz başında, bu türden risklerin pusulası ibreyi yukarı çevirirken, küresel sermaye arenasında risk iştahı hızla düşüşe geçti.
Başkan Trump’ın, Grönland’a karşı çıkan 8 Avrupa ülkesine gümrük vergisi tehdidi savurması, zaten hassas olan küresel ticaretteki tansiyonu zirveye taşıdı. Yatırımcılar, bu tarifelerin fiilen uygulanıp uygulanmayacağını soluksuz beklerken, ABD’nin Venezuela’daki agresif tutumu, benzer bir askeri hamlenin Grönland için de söz konusu olabileceği endişesini körükledi. Bu belirsizlik bulutları, doğal olarak yatırımcıları daha güvenli limanlara yöneltiyor, riskli varlıklardan uzak durmaya çağırıyor.
Başkan Trump’ın NBC’ye verdiği demeçte, Grönland’ı ‘güç kullanarak ele geçirip geçirmeyeceği’ sorusuna ‘Yorum yok’ yanıtını vermesi, gerilimin boyutunu bir kez daha gözler önüne serdi. Bu imalı suskunluk, uluslararası ilişkilerde tansiyonun ne kadar yükseldiğinin en çarpıcı işaretlerinden biri oldu.
Küresel jeopolitik girdabın yanı sıra, şirketlerin açıklayacağı bilançolar da piyasaların radarında. Özellikle büyük bankaların geçen haftaki karışık kazanç tabloları sonrası, yatırımcılar ABD ekonomisinin genel sağlığına dair daha net ipuçları arıyor. Bu arada, Uluslararası Para Fonu (IMF) küresel büyüme tahminini yüzde 3,1’den 3,3’e yükselterek bir nebze umut ışığı yakarken, kredi derecelendirme devi Fitch Ratings ise ABD’nin Avrupalı müttefiklerine yönelik gümrük vergisi tehdidinin Avrupa’daki riskleri ‘tırmandırdığı’ uyarısında bulundu.
Davos’taki Dünya Ekonomik Forumu’nun (WEF) 56. toplantısı da ‘Diyalog Ruhu’ temasıyla kapılarını araladı. Başkan Trump’ın burada yapacağı olası açıklamalar, piyasaların gidişatını belirlemede kilit rol oynayabilir.
Diğer yandan, İran’dan gelen jeopolitik riskler de küresel piyasalarda satış baskısını artırıyor. Ekonomik sorunlar nedeniyle başlayan eylemlerde hayatını kaybedenlerin sayısının 4.029’a yükseldiği haberi, bölgedeki hassas dengeyi bir kez daha hatırlattı.
ABD Yüksek Mahkemesi’nin bugün açıklayacağı karar paketi de merakla bekleniyor. Özellikle Trump’ın gümrük vergisi tarifelerinin yasallığına dair davalar, piyasaların yakından takip ettiği başlıklardan.
Ticaret savaşı endişelerinin yeniden alevlenmesiyle ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi 3 baz puan yükselerek yüzde 4,26’ya, dolar endeksi ise yüzde 0,5 azalarak 98,9 seviyesine geriledi. Jeopolitik gerginliklerin etkisiyle altının onsu bugün 4.697,7 dolarla rekor tazelerken, Brent petrolün varil fiyatı ise yüzde 0,3 azalışla 63,4 dolarda seyrediyor.
ABD borsaları ‘Martin Luther King Jr. Günü’ nedeniyle kapalıydı ancak endeks vadeli kontratlar güne düşüşle başladı.
Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, ABD’nin Grönland’a destek veren Avrupa ülkelerine ek gümrük vergileri uygulaması halinde misillemeye hazır olduklarını açıkça belirtti. AB sözcülerinden Olof Gill, birliğin ekonomik çıkarlarını korumak için ‘gereken her şeyi yapacaklarını’ vurguladı. Hatta, AB ülkelerinin, Trump’ın kararına karşı 93 milyar avroluk gümrük vergisi içeren bir yanıt hazırladığı iddiaları gündemi sarstı.
Bu gergin ortamda, AB liderleri 22 Ocak’ta olağanüstü bir zirvede bir araya gelerek Grönland krizi ve olası sonuçlarını masaya yatıracak. Makroekonomik cephede ise Euro Bölgesi’nde yıllık enflasyon kasımda yüzde 2,1’den aralıkta yüzde 1,9’a geriledi.
Tüm bu gelişmeler ışığında, İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,39, İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,32, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 1,78 ve Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 1,34 değer kaybederek Avrupa borsalarında kırmızı rüzgarı estirdi. Vadeli kontratlar da güne düşüşle start verdi.
Asya borsaları da jeopolitik riskler ve Japonya’daki siyasi çalkantılarla negatif bir seyir izliyor. Japonya Başbakanı Takaiçi Sanae’nin erken genel seçim için Temsilciler Meclisi’nin 23 Ocak’ta feshedileceğini açıklaması, Japon borsasında keskin düşüşlere yol açtı.
Daha önce mali teşvik beklentileriyle olumlu bir tablo çizen Japon piyasaları, artan harcamaların nasıl finanse edileceği konusundaki şüphelerle tahvil piyasasında satış baskısı yaşadı. Japonya Merkez Bankası’nın (BoJ) cuma günkü faiz toplantısında büyüme tahminlerini artırarak gelecekteki faiz artırımlarına yeşil ışık yakması bekleniyor. Takaiçi’nin mali genişlemeyi savunması ve bunun enflasyonist baskıları artıracağı endişesi de BoJ’un faiz artırımına gitme olasılığını güçlendiriyor.
Çin Merkez Bankası ise 1 yıllık kredi faiz oranını yüzde 3’te, 5 yıllık kredi faiz oranını da yüzde 3,50’de sabit tuttuğunu duyurdu.
Kapanışa doğru Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 1,2, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 0,1, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,3 değer kaybederken, Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 0,2 yükselerek 4.923,53 puanla rekor seviyeye ulaştı. Güney Kore, bu dalgalanmada ayakta kalan nadir istisnalardan biri oldu.
Tüm bu küresel çalkantılara rağmen, Borsa İstanbul dünkü işlemlerde yüzde 0,63 değer kazanarak 12.747,88 puandan kapandı ve tüm zamanların en yüksek kapanış rekorunu kırdı. BIST 100 endeksi, alış ağırlıklı seyrini sürdürerek yatırımcıların yüzünü güldürdü.
Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı şubat vadeli kontrat ise akşam seansında yüzde 0,2 azalışla 14.445,00 puandan işlem gördü. Dolar/TL ise günü yatay seyirle 43,2565’ten tamamlarken, yeni güne yüzde 0,1’lik bir yükselişle 43,2770’ten başladı.
Uluslararası Para Fonu (IMF), Türkiye ekonomisine yönelik büyüme tahminlerini de yüzde 3,7’den 4,2’ye ve gelecek yıl için yüzde 3,7’den 4,1’e yükselterek olumlu bir tablo çizdi.
Analistler, bugün yurt içinde konut satışları ve uluslararası yatırım pozisyonu, yurt dışında ise Almanya’da Üretici Fiyat Endeksi ve Euro Bölgesi’nde cari işlemler dengesi gibi yoğun bir veri akışının piyasalar için belirleyici olacağını vurguluyor. Teknik açıdan BIST 100 endeksinde 12.900 ve 13.000 puanın direnç, 12.600 ve 12.500 puanın ise destek konumunda olduğu belirtildi.
