Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bakanlığı ve YÖK desteğiyle Erzurum’da stratejik ilaç hammaddelerinin üretimine başladı. 88 bilim insanının görev aldığı bu dev proje, Türkiye’nin sağlık bağımsızlığı yolunda önemli bir kilometre taşı olmayı hedefliyor.
Türkiye’nin sağlık alanındaki bağımsızlık yürüyüşünde Erzurum’dan önemli bir adım geldi. Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bakanlığı ve Yükseköğretim Kurulu’nun (YÖK) güçlü desteğiyle, kritik öneme sahip ilaçların ana bileşenlerini, yani hammaddelerini artık yurt içinde üretiyor.
Yaklaşık yedi ay önce başlatılan bu çığır açıcı proje, Erzurum’u bir bilim üssüne dönüştürüyor. Yüksek teknolojili laboratuvarlarda, kimya, farmakoloji, organik kimya ve moleküler biyoloji gibi birbirinden değerli alanlardan tam 88 bilim insanı, bu hayati görev için el ele vermiş durumda.
Ülkemizin dışa bağımlılığını azaltacak, hatta ortadan kaldıracak stratejik ilaçların etken maddeleri, 11 farklı araştırma grubunun titiz çalışmalarıyla, yenilikçi metotlarla üretiliyor. Üniversitenin vizyonu, sadece bir araştırma merkezi olmakla kalmayıp, bu alanda adeta bir üretim lokomotifi haline gelmek.
Atatürk Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Ahmet Hacımüftüoğlu, bu projenin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın “üreten sağlık” politikasının bir yansıması olduğunu vurguladı. Hacımüftüoğlu’na göre, üniversitenin farmakoloji, organik kimya ve moleküler biyoloji gibi Türkiye’nin zirvesindeki güçlü bölümleri, ilaç üretimi konusunda üniversiteye adeta bir misyon yüklüyor.
Rektör, Sağlık Bakanlığı’nın özel desteğiyle bazı hammaddelerin Erzurum’da üretilip ilaç şirketlerine sunulacağının müjdesini verdi. “Burada stratejik bir nokta var, devletimiz Erzurum’a gerekli desteği veriyor. 88 bilim insanımızla ürünleri en uygun maliyetle üretmeye gayret ediyoruz,” diyerek projenin ulusal önemini dile getirdi.
İlk etapta piyasada yaygın olarak kullanılan stratejik ürünlerin teminine odaklandıklarını belirten Hacımüftüoğlu, her gruptan bir ilacın üretileceğini açıkladı. “Ateş düşürücü, ağrı kesici, lokal ve genel anestezi, steroidler, morfin ve kalp ilaçları gibi her gruptan en az bir ilacın stratejik olarak burada üretilmesi ve ihtiyaç durumunda verilmesi gerekiyor. Buna yönelik planlamamız hazır,” ifadeleriyle hedeflerini detaylandırdı.
Uzun vadede 100 farklı ilaç hammaddesi üretmeyi hedeflediklerini belirten Rektör, şu an 10-11 tanesinin üzerinde yoğun bir çalışma olduğunu ekledi. “Bu çalışmalar önce laboratuvar ölçeğinde başlayacak, ardından ölçek büyütülerek fabrikada tonajlı üretime geçilecek,” dedi.
Tonajlı üretim aşamasında özel sektörden de güçlü bir destek var. Evyap firması, yaklaşık 10 milyon Euro’luk bina ve fabrika desteğini karşılıksız olarak sağlıyor. Ayrıca Sağlık Bakanlığı da gerekli cihaz desteğini sunmuş durumda. Cumhurbaşkanlığı’nın onayıyla yürüyen bu çok paydaşlı proje, uzun soluklu bir maraton olarak görülüyor.
Üretim sürecinde geliştirilen yeni yöntemler ve keşifler için patent başvuruları da hız kesmeden yapılıyor. Bu, projenin sadece üretimle kalmayıp, aynı zamanda bilime ve yeniliğe verdiği önemi de gösteriyor.
Kimya Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Serdar Burmaoğlu, projenin Atatürk Üniversitesi’nde başlamasının tesadüf olmadığını, üniversitenin kimya ve farmakoloji bölümlerinin ülke genelindeki güçlü konumuna işaret ettiğini belirtti.
Burmaoğlu, tamamı kimya bölümü öğretim üyelerinden oluşan 11 araştırma grubunun molekülleri sentezleyerek çalışmalara başladığını anlattı. Her grupta, öğretim üyesi, iki araştırma görevlisi ve bursiyerlerden oluşan sekiz kişilik ekiplerin görev yaptığını ve burs ödemelerinin de yapıldığını söyledi.
En kritik vurgu ise şuydu: “Bu işe başlarken belirlediğimiz moleküllerin yüzde 95’i mevcut hastalıkların tedavisinde kullanılan hammaddeler. Burada önemli konu var. Biz, ilacın kendisini üretmiyoruz, ham madde üretiyoruz.” Bu ayrım, projenin odağını ve stratejik önemini net bir şekilde ortaya koyuyor.
Erzurum’dan yükselen bu üretim hamlesi, Türkiye’nin sağlık sektöründeki dışa bağımlılığını azaltma ve yerli üretimi güçlendirme hedefinde parlak bir örneği teşkil ediyor. Bilim, sanayi ve devlet iş birliğinin meyvesi olan bu proje, ülkemizin sağlık geleceğine yapılan dev bir yatırım olarak öne çıkıyor.
