Tek kulplu bigbag (FIBC) özellikleri, 500-1000 kg taşıma kapasitesi ve yüksek hızlı dolum hatlarındaki avantajlarını keşfedin. Granül, çimento ve gübre ambalaj çözümleri.
Tek kulplu bigbag, 500-1000 kilogram bandında dökme ürün taşıyan ve tek kaldırma noktası üzerinden çalışan bir FIBC (Flexible Intermediate Bulk Container, esnek dökme yük konteyneri) tipidir. Kulp, gövdenin üst yüzeyine tek parça halinde dikilir ve torbanın tüm yükünü bu tek noktada toplar. Dolum boyunca gövde kendi ekseninde dik durur, çünkü askı noktası ile ağırlık merkezi aynı düşey hat üzerindedir. Tehlikeli olmayan dökme ürünlerde ürün sınıfı ve taşıma koşulları ISO 21898 çerçevesinde tanımlanır.
Kaldırma noktası sayısı, torbanın hangi ekipmanla ve hangi hızda taşınacağını belirleyen ilk teknik seçimdir. Dört kulplu modellerde yük dört askıya paylaştırılır ve vinç ya da forklift çatalına dört ayrı geçiş gerekir. Tek kulplu modelde ise bu geçiş sayısı bire iner. Ölçü tarafında 90x90x120 cm gibi yaygın gövde boyutları tek kulplu tipte de kullanılır, değişen şey gövde değil üst bağlantı düzenidir.
Yüksek hızlı dolum hatları torbanın askıya alınma ve indirilme süresini saniye bazında ölçer. Bir vardiyada yüzlerce torba dolduran tesiste, torba başına kazanılan birkaç saniye günlük çıktıyı doğrudan değiştirir. Tek kaldırma noktası bu yüzden hat hızı kritik olan işletmelerde tercih edilir. Ürün tarafında ise akışkan, ince taneli ve homojen dökme malzemeler öne çıkar.
Ağır ve keskin köşeli hurda, döküm parçası ya da düzensiz yüklerde tek kulp tercih edilmez. Bu tür yükler ağırlık merkezini kaydırır ve çok noktalı askı düzeni ister.
Tek kaldırma noktası, gövdenin üst kenarından gelen kumaş şeritlerin tek bir halkada birleşmesiyle oluşur. Şeritler yükü gövde çevresinden toplayıp merkeze taşır, böylece kaldırma anında torba salınmadan yukarı çıkar. Dik duruş dolum ağzının sabit kalmasını sağlar ve dolum borusunun torbaya oturma açısı her seferinde aynı olur. Otomatik hatlarda bu tekrarlanabilirlik, torba başına düzeltme müdahalesini azaltan asıl etkendir.
Tek ve çift kaldırmalı modelleri ayrı bir ürün başlığında toplayan Cesur kataloğu, tek kulplu bigbag hangi işlerde kullanılır sorusunu ürün tipi ve dolum yöntemiyle birlikte listeler. Üretici katalogları bu tipi genellikle kapasite bandı, gövde ölçüsü ve boşaltma ağzı seçenekleriyle birlikte tanımlar. Seçim, taşınacak ürünün akışkanlığı ve hattın kaldırma ekipmanı üzerinden daralır.
Otomatik dolum hatlarında torbayı askıya alan parça gripper (kavrayıcı kol) adını taşır. Kol, tek halkayı tek hareketle kavrar ve konum arayışı yapmaz. Dört kulplu bir torbada aynı işlem dört ayrı askı geçişi ister ve çoğu tesiste bu geçişi operatör elle yapar. Kaldırma noktası sayısındaki azalma, hattın çevrim süresini kısaltan mekanik farktır.
Manuel hatlarda bu fark daha küçüktür, çünkü operatör zaten torba başına birkaç saniye ayırır. Kazanç asıl olarak robot kollu ve konveyör beslemeli hatlarda ortaya çıkar. Hat hızı düşük olan tesislerde tek kulbun avantajı taşıma ve depolama tarafına kayar.
Kaldırma yüksekliği, torbanın tabanı ile kaldırma başlığı arasındaki toplam mesafedir. Dört kulplu modelde bu mesafeye dört askının açılma yüksekliği eklenir. Tek kulpta askı tek düşey hat üzerinde kaldığı için gereken tavan boşluğu azalır.
Kulp, polipropilen dokuma şeritlerin gövde panellerine dikilmesiyle bağlanır ve yük dikiş hattı boyunca kumaşa aktarılır. Bu yüzden tek kulplu torbada kritik nokta kulbun kendisi değil, kulp ile gövde arasındaki dikiş bölgesidir. SWL (Safe Working Load, güvenli çalışma yükü) torbanın taşıyabileceği azami yükü gösterir. SF (Safety Factor, güvenlik katsayısı) ise test yükünün SWL değerine oranıdır.
Tek kullanımlık torbalarda yaygın kabul 5:1, çok kullanımlık torbalarda 6:1 katsayısıdır. Statik elektrik riski taşıyan ürünlerde IEC 61340-4-4 standardı devreye girer ve topraklama gerektiren Type C ile topraklamasız çalışan Type D ayrımı yapılır. Tehlikeli madde taşımacılığında ayrıca UN/ADR düzenlemesi geçerlidir.
Üç model arasındaki fark kulp sayısıyla sınırlı değildir. Kaldırma ekipmanı, hat hızı uyumu ve tipik yük profili birlikte değişir.
| Model | Kaldırma ekipmanı | Hat hızı uyumu | Öne çıkan kullanım alanı |
| Tek kulplu | Tek kancalı vinç, forklift çatalı, robot kol | Yüksek hızlı otomatik hatta uyumlu | İnce taneli mineral, granül, tohum dolumu |
| Çift kulplu | Çift kancalı vinç, çatal aparatı | Orta hızlı yarı otomatik hatta uyumlu | Yoğunluğu değişken dökme ürünler |
| Dört kulplu | Dört askılı traversli vinç, forklift | Manuel ve düşük hızlı hatta uyumlu | Ağır ve düzensiz yükler, 1000-2000 kilogram bandı |
Tek kaldırma noktası, hat hızının darboğaz olduğu tesislerde ölçülebilir karşılık verir. Akışkan ve homojen ürün, otomatik kaldırma ekipmanı ve 500-1000 kilogram arası birim yük bir arada olduğunda tasarım kendi avantajını gösterir. Düşük tavanlı depo ve dar koridor bu avantajı büyütür. Ağır, keskin köşeli veya ağırlık merkezi kayan yüklerde ise çok noktalı askı düzeni doğru seçim olur.
Türkiye’de bigbag üretimi yapan tesisler arasında yıllık 15 milyon bigbag kapasiteli üreticiler bulunur ve tek kulplu tip bu üretim gamının standart kalemlerindendir. Gıda ve ilaç hatlarında ayrıca 100.000 class temiz oda üretimi ve BRCGS, HACCP gibi gıda güvenliği belgeleri devreye girer. Üretim tarafında ISO 9001 ve ISO 14001 belgeleri kalite ve çevre yönetimini gösterir. Seçim kararı, ürün sınıfı ile hattın kaldırma düzeninin kesiştiği noktada verilir.
Kapasite bandı, güvenlik katsayısı ve statik elektrik sınıfı ürüne göre değişir; sipariş öncesi üreticinin güncel teknik dokümanından doğrulanmalıdır.
Tek kaldırma noktasının torbayı zayıflattığı düşüncesi yaygın bir yanılgıdır. Taşıma kapasitesini belirleyen unsur kulp sayısı değil, kumaş gramajı, dikiş yapısı ve güvenlik katsayısıdır. Aynı SWL değerine sahip tek ve dört kulplu torbalar eşdeğer yükü taşır. Fark, yükün nasıl dağıtıldığı ve hangi ekipmanla kaldırıldığıdır.
Tek kulplu modeller yaygın olarak 500 ile 1000 kilogram arasında kullanılır. Üst sınır kumaş gramajına, dikiş yapısına ve kulp genişliğine göre değişir. Torba etiketinde yazan SWL değeri bağlayıcıdır ve hiçbir koşulda aşılmaz. Daha yüksek birim yükler genellikle dört kulplu modellere kaydırılır, çünkü yük dört askıya paylaştırılır.
Tek halka, forklift çatalına ya da çatala takılan tek kancalı aparata geçirilerek kaldırılır. Bu yöntem dört askıyı ayrı ayrı geçirmeye göre daha kısa sürer. Kaldırma sırasında çatalın torbanın merkezine hizalanması gerekir. Merkezden kaçık kaldırma, dikiş hattına eşit olmayan yük bindirir.
Statik elektrik riski taşıyan tozlu ve yanıcı ürünlerde tek kulplu gövde de antistatik tiplerde üretilir. Topraklama hattı bağlanan Type C torbalar iletken iplik ağı taşır. Type D torbalar topraklama olmadan yük boşaltır. Seçim, ürünün tutuşma enerjisine ve tesisteki topraklama düzenine göre yapılır.
Boşaltım, gövdenin altındaki boşaltma ağzından ya da düz tabanlı modellerde taban kesilerek yapılır. Akışkan ürünlerde ağız çapı boşaltma hızını belirler. Torba tek noktadan asılı kaldığı için boşaltım boyunca dik durur ve ürün merkeze doğru akar. Nem hassasiyeti olan ürünlerde iç liner kullanılır.
