Türkiye’nin elektrik kurulu gücünde HES’ler %25,9 paya sahip. Uzmanlar, HES’lerin arz güvenliği, maliyet yönetimi ve dışa bağımlılığı azaltmadaki stratejik rolünü vurguluyor.
Türkiye’nin toplam elektrik kurulu gücü mart sonu itibarıyla 125 bin 78 megavata ulaşırken, hidroelektrik santralleri (HES) kurulu gücün yüzde 25,9’unu oluşturan 32 bin 334 megavat ile arz güvenliğinin temel taşı olarak öne çıkıyor.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı verilerine göre, kurulu güçte hidroelektriği yüzde 21,2 ile güneş, yüzde 19,8 ile doğal gaz, yüzde 17,6 ile kömür ve yüzde 12 ile rüzgar takip etti. Lisanssız tesisler dahil toplam 42 bin 35 elektrik üretim santralinin büyük çoğunluğunu 39 bin 951 güneş santrali oluştururken, HES’ler 776 tesisle kapasite ve sistemdeki ağırlığıyla ikinci sırada yer aldı.
Uzmanlar, özellikle yağışlı dönemlerde HES’lerin doğal gaz kullanımını ikame ederek enerji ithalat faturasını düşürdüğünü ve küresel fiyat dalgalanmalarının elektrik piyasasına etkisini sınırladığını belirtiyor. Bu durum, HES’leri jeopolitik risklerin arttığı mevcut ortamda yalnızca yenilenebilir enerji kaynağı değil, aynı zamanda arz güvenliği, maliyet yönetimi ve sistem esnekliği açısından stratejik bir unsur haline getiriyor.
Hidroelektrik Santralleri Sanayi İş İnsanları Derneği (HESİAD) Başkanı Elvan Tuğsuz Güven, HES’lerin dışa bağımlılığı azaltan önemli kaynaklardan biri olduğunu vurguladı. Güven, Türkiye’de üretilen ve tüketilen her beş birim enerjinin birinin HES’lerden karşılandığını ve her megavatlık HES üretiminin aynı miktarda doğal gaz kullanımını engellediğini belirtti.
Türkiye’nin 1930’lardan bu yana hidroelektrik üretiminde uzun yıllara dayanan deneyime sahip olduğunu ifade eden Güven, proje geliştirme, mühendislik ve ekipman üretimi alanlarında ülkenin kendi ihtiyacını karşılayıp uluslararası pazarda rekabet edebilecek kapasiteye ulaştığını söyledi.
HES’lerin uzun ömürlü yapısıyla öne çıktığını belirten Güven, güneş ve rüzgar santrallerinin ekonomik ömrü 20-25 yıl iken, HES’lerin iyi bakım ve rehabilitasyonla 80-100 yıl çalışabildiğini ekledi. Bu durumun HES’leri sürdürülebilirlik açısından güçlü bir konuma yerleştirdiğini ve başlangıçtaki yüksek yatırım maliyetinin uzun vadede daha verimli ve öngörülebilir bir üretim kaynağı olduğunu gösterdiğini ifade etti.
Güven, HES’lerin hızlı devreye girme kabiliyeti sayesinde kriz dönemlerinde doğal gaz üretimindeki kayıpları telafi ettiğini ve kömür santralleri gibi önceden planlama gerektiren kaynaklarda bulunmayan bir esneklik sunduğunu belirtti. Ayrıca, güneş ve rüzgar enerjisindeki üretim dalgalanmalarını dengelemede HES’lerin kritik rol oynadığını ve ani üretim kayıplarını karşılayabilecek en güvenilir kaynak olduğunu vurguladı.
Doğal gazın daha etkin ikame edilebilmesi için pompaj depolamalı HES yatırımlarının artırılması gerektiğini belirten Güven, bu sistemlerin suyu yeniden kullanarak kapalı devre üretim modeliyle doğal gaz yerine baz yük sağlayabileceğini söyledi. Bu tür yatırımlar için düzenleyici ve finansal altyapının güçlendirilmesi, mevzuatın netleştirilmesi ve yatırımcı için öngörülebilir finansal bir yapının oluşturulmasının dönüşüm açısından kritik önem taşıdığını sözlerine ekledi.
