Türk şirketi Qubitrium, SpaceX ile uzaya gönderdiği QubitCore teknolojisiyle kuantum interneti kurmayı hedefliyor. Dr. Kadir Durak, ‘Starlink projesinin kuantum versiyonunu yapmaya çalışıyoruz’ dedi.
Türk şirketi Qubitrium, SpaceX’in Transporter-16 göreviyle uzaya gönderdiği QubitCore ile kuantum interneti kurma yolunda önemli bir adım attı. Şirket kurucusu Dr. Kadir Durak, bu teknolojinin küresel bir kuantum ağı oluşturma potansiyeli taşıdığını belirtti.
QubitCore, uzay tabanlı kuantum iletişim görevleri için tasarlanmış küp uydu uyumlu bir kuantum anahtar dağıtım sistemidir. Kırılması zor, hızlı ve güvenli bir iletişim altyapısı hedefleyen teknoloji, İstanbul merkezli Qubitrium tarafından geliştirildi.
Dr. Kadir Durak, kuantum alanındaki çalışmalarının 2008’e dayandığını ve şirketin 2020’de kurulduğunu söyledi. 24 kişilik genç bir ekibe sahip olduklarını ve Hollanda’da da bir şubelerinin bulunduğunu aktardı. Ekibin yarısının üniversite öğrencilerinden oluştuğunu belirten Durak, akademik çalışmalarla yetkin insan kaynağı yetiştirdiklerini ifade etti.
Şirket, kuantum algılama, kuantum haberleşme ve dağıtımlı kuantum hesaplama alanlarında ürünler geliştiriyor. Uzayda çalışan bir ürünün ticari olarak sunulabilmesi için uzay geçmişinin kritik önem taşıdığına dikkat çeken Durak, teknolojilerini uzaya göndererek gerekli referansı oluşturduklarını vurguladı.
Bir sonraki aşamada kuantum internet ile algılama, haberleşme ve dağıtımlı kuantum hesaplama alanlarında bütünleşik bir yapı kurmayı hedeflediklerini belirten Durak, bunun için uzayda bir dolanıklık kaynağına ihtiyaç duyulduğunu söyledi. Yaptıkları çalışmanın uzaydaki dolanıklık kaynaklarını çalıştırarak dünyaya foton iletmek olduğunu açıkladı.
Qubitrium, küresel kuantum internetini kurabilmenin yolunun küp uydu teknolojisini kullanmaktan geçtiğini savunuyor. Dr. Durak, “Starlink projesinin kuantum versiyonunu yapmaya çalışıyoruz” diyerek, kuantum interneti için gerekli teknolojileri geliştirip ticarileştirdiklerini kaydetti.
Şirket, yakın zamanda uzay tabanlı kuantum bellek geliştirme projesine de başladı. Bu projenin de ticari bir ürün haline getirilmesi hedefleniyor.
Hollanda’nın Devlet Araştırma Enstitüsü ile işbirlikleri yürüttüklerini belirten Durak, farklı araştırma enstitülerinin bu teknolojiyi kendilerinden satın alarak kendi görev yüklerini fırlattıklarını ifade etti. Kendilerini sürekli uydu fırlatan bir firma değil, uydu fırlattıran ve kuantum modüllerini sağlayan firma olarak konumlandırdıklarını söyledi.
Geçen ay uzaya fırlatılan QubitCore’un 30 farklı alt modülden oluştuğunu aktaran Durak, modül içindeki tek foton dedektörlerini başparmak boyutlarına indirdiklerini belirtti. Minyatürize edilip modüler yapıda uzaya gönderilen bu modüllerin testlerinin devam ettiğini ekledi.
Fırlatmayı maliyet etkin hale getirmenin kuantum internetin gerçekleşmesi için şart olduğunu vurgulayan Durak, ticari örneklere odaklanarak dünya genelinde bu alanda öne çıktıklarını dile getirdi.
Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı ve bazı savunma firmalarıyla işbirliği içinde olduklarını belirten Durak, NATO’nun da kuantum teknolojisine ilgi gösterdiğini ve DIANA programını başlattığını, Qubitrium’un da bu program tarafından desteklenen firmalardan biri olduğunu söyledi.
Türkiye’de kuantum teknolojilerine yönelik ilginin arttığını vurgulayan Durak, savunma, telekomünikasyon, enerji ve finans gibi çeşitli sektörlere yönelik çözümler geliştirdiklerini belirtti. Türk Telekom ile yaptıkları anlaşma ve 6G üzerine çalışan AR-GE ekipleriyle sürdürdükleri işbirliklerini de aktardı.
NATO etkinliği kapsamında dronlarla kuantum haberleşme demosu gerçekleştirdiklerini dile getiren Durak, sürü dronlarla sahada kullanılabilecek bir teknoloji geliştirmeye odaklandıklarını ifade etti. Dronların kesintisiz haberleşme ihtiyacını kuantum haberleşme ile karşılama potansiyelini vurguladı. Savunma alanında yürütülen kuantum LİDAR projesinin de bu ihtiyaca çözüm sunduğunu sözlerine ekledi.
