Türk şirketi Qubitrium, SpaceX ile uzaya gönderdiği QubitCore ile kuantum interneti hedefliyor. Dr. Kadir Durak, Starlink’in kuantum versiyonunu yaptıklarını açıkladı.
Türk teknoloji şirketi Qubitrium, SpaceX’in Transporter-16 görevi kapsamında uzaya gönderdiği QubitCore ile kuantum interneti alanında iddialı bir adım attı. Şirket kurucusu Dr. Kadir Durak, Starlink projesinin kuantum versiyonunu geliştirmeyi hedeflediklerini belirtti.
QubitCore, uzay tabanlı kuantum iletişim görevleri için tasarlanan, küp uydu uyumlu bir kuantum anahtar dağıtım sistemi olarak görev yapıyor. Kırılması zor, hızlı ve güvenli bir iletişim altyapısı kurmayı amaçlayan teknoloji, İstanbul merkezli Qubitrium tarafından geliştirildi.
Dr. Kadir Durak, kuantum alanındaki çalışmalarının 2008’e dayandığını ve şirketin 2020’de kurulduğunu söyledi. Genç bir ekip tarafından yönetilen Qubitrium’un Hollanda’da da bir şubesi bulunuyor.
Şirket, kuantum algılama ve haberleşme alanlarında ürünler geliştirmenin yanı sıra dağıtımlı kuantum hesaplama çözümleri üzerinde de çalışıyor. Durak, uzayda çalışan bir ürünün ticari olarak sunulabilmesi için uzay geçmişinin önemini vurgulayarak, QubitCore’un bu referansı sağlamak amacıyla uzaya gönderildiğini ifade etti.
Bir sonraki aşamada kuantum internet ile algılama, haberleşme ve dağıtımlı kuantum hesaplama alanlarında bütünleşik bir yapı kurmayı hedeflediklerini belirten Durak, bunun için uzayda bir dolanıklık kaynağına ihtiyaç duyulduğunu ve geliştirdikleri teknolojinin bu kaynakları çalıştırarak dünyaya foton ilettiğini açıkladı.
Qubitrium, küresel kuantum interneti kurabilmenin yolunun küp uydu teknolojisini kullanmaktan geçtiğini savunuyor. Şirket, Starlink projesinin kuantum versiyonunu yaparak kuantum internetin kurulabilmesi için gerekli teknolojileri geliştirip ticarileştirmeyi amaçlıyor.
Yakın zamanda uzay tabanlı kuantum bellek geliştirme projesine başladıklarını belirten Durak, bu ürünün de AR-GE sürecinin sonunda ticari bir ürün haline getirilmesini hedeflediklerini sözlerine ekledi.
Hollanda’nın Devlet Araştırma Enstitüsü ile işbirlikleri yapan Qubitrium, farklı araştırma enstitülerine kuantum teknolojileri satışı gerçekleştiriyor. Şirket, kendini sürekli uydu fırlatan bir firma değil, uydu fırlattıran ve bu amaçla kuantum modülleri sağlayan bir konumda görüyor.
Geçen ay uzaya fırlatılan QubitCore, 30 farklı alt modülden oluşuyor ve 8 tek foton dedektörü içeriyor. Durak, normalde bir kilogramın üzerinde olan tek foton dedektörlerini baş parmak boyutlarına indirerek modüler bir yapı oluşturduklarını ve tüm sistemi test ettiklerini belirtti. Maliyet etkin fırlatmaların kuantum internetin gerçekleşmesi için kritik olduğunu vurgulayan Durak, ticari örneklere odaklanarak dünya genelinde bu alanda öne çıktıklarını ifade etti.
Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı ve bazı savunma firmalarıyla işbirliği yapan Qubitrium, NATO’nun derin teknolojiler için başlattığı DIANA programında da yer alıyor.
Türkiye’de kuantum teknolojilerine yönelik ilginin arttığını belirten Durak, savunma, telekomünikasyon, enerji ve finans gibi sektörlere yönelik çözümler geliştirdiklerini söyledi. Türk Telekom ile yapılan anlaşma ve 6G üzerine çalışan AR-GE ekipleriyle süren işbirlikleri de bu gelişmeleri destekliyor.
NATO etkinliği kapsamında dronlarla kuantum haberleşme demosu gerçekleştiren şirket, sürü dronlarla sahada kullanılabilecek bir teknoloji geliştirmeye odaklanıyor. Dronlarda kesintisiz haberleşme ihtiyacını kuantum haberleşme ile aşmayı hedefleyen Qubitrium, savunma alanında yürüttüğü kuantum LİDAR projesiyle de bu ihtiyaca çözüm sunuyor.
