Bakan Şimşek, Orta Doğu’daki çatışmaların küresel ekonomiye etkilerini değerlendirdi. Uzayan savaşın enflasyon ve resesyon riski taşıdığını belirtti.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, ABD, İsrail ve İran arasındaki çatışmaların uzaması halinde küresel ekonominin ciddi bir enflasyon, finansal koşullarda sıkılaşma ve büyümede yavaşlama riskiyle karşı karşıya kalacağını bildirdi. Bakan Şimşek, dünyanın en kritik enerji ve ticaret koridorlarında süren bu gerilimin petrol fiyatlarını artırdığını ve tedarik zincirlerinde kırılmalara yol açtığını ifade etti.
Bakan Şimşek, çatışmaların süresinin ve yayılıp yayılmayacağının en önemli soru olduğunu vurguladı. Bölgenin küresel petrol tedarikinin neredeyse beşte birini karşıladığını belirten Şimşek, petrol fiyatlarındaki kalıcı yükselişin küresel enflasyonu olumsuz etkileyeceğini dile getirdi. Brent petrol fiyatları savaş öncesine göre yüzde 40’tan fazla artış gösterdi.
Doğal gaz fiyatlarında Avrupa’da yüzde 56’dan fazla, jet yakıtında ise yaklaşık yüzde yüze yakın artışlar yaşandı. Hürmüz Körfezi’nin küresel ticaret ve enerji akışındaki kritik rolüne dikkat çeken Şimşek, savaşın etkilerinin güçlü bir şekilde hissedilmeye başlandığını kaydetti. Kızıldeniz ve Hürmüz Körfezi’nde eş zamanlı aksaklıklar, Asya’dan Avrupa’ya sevkiyat sürelerini uzattı.
Küresel ticaret ve büyümenin bu gelişmelerden olumsuz etkilendiğini aktaran Bakan Şimşek, piyasalarda risk iştahının gerilediğini belirtti. Finansal koşulların sıkılaşmasıyla birlikte sermaye akışının gelişmekte olan ülkelerden daha az riskli görülen bölgelere yöneldiğini ifade etti. Şimşek, savaşın uzaması durumunda resesyon ve stagflasyon riskinin de ortaya çıkabileceği uyarısında bulundu.
Hazine ve Maliye Bakanı Şimşek, çatışmaların başlamasının hemen ardından Finansal İstikrar Kurulunu toplayarak ilgili kurumlarla senaryo analizleri yaptıklarını açıkladı. Piyasaların sağlıklı işlemesi ve bölgesel çatışmanın Türkiye ekonomisine yansımalarını sınırlamak amacıyla proaktif tedbirler aldıklarını belirtti.
Alınan tedbirler sayesinde savaşın piyasalara yansımasının sınırlı kaldığını vurgulayan Şimşek, Türkiye’nin borsasındaki düşüşün yüzde 5,5 ile sınırlı kaldığını kaydetti. Endonezya, Güney Kore ve Güney Afrika gibi bölgeyle doğrudan bağlantısı olmayan ülkelerin borsalarında ise düşüş oranı yüzde 10’un üzerinde seyretti. Bölgede yer almanın getirdiği belirsizlikler nedeniyle tahvil faizleri ve risk primleri yükseldi.
Petrol, doğal gaz ve petrokimya ürün fiyatlarındaki artışın enflasyon üzerindeki potansiyel olumsuz etkisine karşı eşel mobil sistemini devreye aldıklarını ifade etti. Bakan Şimşek, İran dahil bölgeye ihracatın yaklaşık 30 milyar dolar, ithalatın ise 19 milyar dolar düzeyinde olduğunu, bölgeden gelen turist sayısının 10 milyon, turizm gelirinin ise 10 milyar dolar civarında olduğunu aktardı.
Bakan Şimşek, Merkez Bankasının döviz ve TL likiditesini yönetmek üzere önemli adımlar attığını, TL uzlaşmalı vadeli döviz satım işlemlerini başlattığını belirtti. Sermaye Piyasası Kurulunun borsada spekülatif hareketlere karşı tedbirler aldığını ve açığa satışı geçici olarak yasakladığını söyledi.
Borsa İstanbul’un emir işlem yoğunluğunu düşürerek piyasadaki oynaklığı azalttığını dile getiren Şimşek, Bakanlık olarak eşel mobil sistemine geçtiklerini açıkladı. Bu sistem sayesinde Ankara’da mazotun litresinin 83 lira 10 kuruş yerine 67 lira 10 kuruş, benzinin ise 71 lira 11 kuruş yerine 62 lira 30 kuruş olarak kaldığını örneklerle açıkladı. Bu uygulamanın vatandaşın alım gücünü koruma amacı taşıdığını ve geçici olduğunu ifade etti.
Türkiye’nin uyguladığı programla enflasyonu kalıcı şekilde aşağı çekmeyi ve ideal olarak yüzde 20’nin altına düşürmeyi hedeflediğini vurguladı. Petrol şokunun dezenflasyon programını geçici olarak etkileme riski bulunduğunu, eşel mobil ile ihracatçı, üretici ve esnafın rekabet gücünü de korumaya çalıştıklarını ekledi.
Bakan Şimşek, savaşın kazananının olmayacağının altını çizerek Türkiye’nin bölgesinde barış ve huzur arzuladığını belirtti. Türkiye’nin bölgenin istikrar adalarından biri olduğunu ve Cumhurbaşkanı’nın liderliğinde çatışmaların dışında kalmayı başardığını ifade etti.
Tedarik zincirlerindeki kırılmaların küresel firmaları çeşitlendirmeye yönelttiğini kaydeden Şimşek, bu bağlamda Türkiye’nin istikrarlı ve büyük bir ekonomi olarak önemli bir alternatif olarak öne çıktığını vurguladı. Türkiye’nin güçlü savunma sanayisinin caydırıcılığını artırdığını ve dışa bağımlılığı azalttığını belirtti. Savunma sanayisindeki başarının, sağlık, tarım ve yenilenebilir enerji gibi sivil teknolojilerde de katma değeri yüksek sanayiye geçişi sağlayabileceğini sözlerine ekledi.
