Avrupa’da artan enerji maliyetlerine karşı birçok ülke harekete geçti. Fiyat sabitleme, kar marjı denetimi ve rezerv kullanımıyla tüketiciler korunacak.
Avrupa ülkeleri, Orta Doğu’daki jeopolitik krizin tetiklediği ve Hürmüz Boğazı’ndaki gerilimin artırdığı küresel petrol fiyatlarındaki yükselişe karşı harekete geçti. Brent petrolün varil fiyatının geçici olarak 100 dolar sınırını aşmasıyla birlikte, Fransa, Almanya ve Macaristan gibi ülkeler akaryakıt fiyatlarını dizginlemek ve enerji arz güvenliğini sağlamak amacıyla çeşitli müdahale önlemleri uygulamaya başladı. Bu adımlar, tüketicileri artan maliyetlerden korumayı hedefliyor.
Şubat sonunda ABD ve İsrail’in İran’a yönelik hava saldırıları Orta Doğu’da gerilimi tırmandırdı. Dünya petrol ticareti için hayati öneme sahip Hürmüz Boğazı’nda deniz trafiği durma noktasına gelirken, Basra Körfezi’ndeki tankerlere yönelik saldırılar arz güvenliği endişelerini körükledi. Bu gelişmeler, Brent petrolün varil fiyatını geçici olarak 100 doların üzerine taşıdı.
Fransa’da akaryakıt istasyonlarının üçte birini işleten TotalEnergies, piyasalardaki “olağanüstü oynaklığa” karşı fiyatları sabitleme kararı aldı. Şirket, 13 Mart’tan itibaren geçerli olmak üzere benzinin litre fiyatını 1,99 avro, motorinin ise 2,09 avro ile sınırlandırdığını duyurdu. Bu tedbirlerin nisan başına kadar sürmesi, ardından küresel petrol piyasasındaki gelişmelere göre yeniden değerlendirilmesi bekleniyor.
Almanya Ekonomi ve Enerji Bakanı Katherina Reiche, petrol istasyonlarındaki spekülatif fiyat hareketlerini önlemek amacıyla “Avusturya Modeli”ne geçileceğini bildirdi. Yeni düzenlemeyle istasyonlar, akaryakıt fiyatlarını gün içinde yalnızca bir kez artırabilecek. Berlin yönetimi ayrıca, piyasadaki arz baskısını hafifletmek için Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) stratejik petrol rezervlerini kullanma kararına katılım sağlayacak.
Doğu ve Güneydoğu Avrupa ülkeleri ise fiyat artışlarını dizginlemek için daha doğrudan yöntemler benimsedi. Macaristan Başbakanı Viktor Orban, benzinin litresini 595 forint (1,77 dolar), motorini ise 615 forintte (1,83 dolar) sabitlediklerini açıkladı.
Hırvatistan, Arnavutluk ve Kosova’da perakende fiyatlara sınırlama getirilirken, petrol şirketlerinin kar marjları denetim altına alındı. Yunanistan hükümeti de akaryakıt ve temel gıda ürünlerinde kar marjlarını üç ay boyunca sınırlandırma kararı aldı.
İtalya’da artan fiyatlardan elde edilen ek KDV gelirlerinin tüketicilere destek paketi olarak sunulması ve haksız kazanç sağlayan şirketlere yönelik denetimlerin artırılması kararlaştırıldı. Avrupa Birliği (AB) Komisyonu ise enerji faturalarını düşürmek ve vatandaşları korumak amacıyla “Vatandaş Enerji Paketi” kapsamında yeni teşvikler ve fiyat izleme mekanizmaları üzerinde çalışıyor.
